Lịch sử cà phê Việt Nam từ Arabica đến Robusta Tây Nguyên
Cà phê được đưa vào Việt Nam qua nhiều đợt, từ các thử nghiệm Arabica ở phía Bắc đến sự mở rộng của Robusta tại Tây Nguyên. Lịch sử này giúp giải thích vì sao tên loài, giống và vùng trồng thường xuất hiện cùng nhau trên một gói cà phê Việt Nam.
Từ các điểm trồng thử đến Tây Nguyên
Hồ sơ Việt Nam của International Coffee Organization ghi Arabica được đưa vào năm 1857. Cà phê ban đầu được thử ở một số địa phương như Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh, sau đó lan xuống miền Trung rồi tới Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Hồ sơ ghi Robusta và Excelsa được đưa vào năm 1908.
Mở rộng sản xuất sau năm 1986
Theo hồ sơ ICO, năm 1986 Việt Nam có khoảng 50.000 ha cà phê và sản lượng 18.400 tấn. Việc đầu tư phát triển cây cà phê và mở rộng canh tác của hộ gia đình sau đó làm diện tích và sản lượng tăng nhanh. Tây Nguyên trở thành vùng sản xuất quan trọng, với Robusta là nhóm hạt chủ đạo trong ngành.
Những tên hạt thường gặp
- Arabica, hay cà phê chè: Typica, Bourbon, Caturra và nhóm Catimor là những tên xuất hiện trong tài liệu về giống. Cầu Đất và Sơn La là tên vùng.
- Robusta, hay cà phê vối: phổ biến ở Tây Nguyên. Trong cửa hàng, các gói Robusta thường được giới thiệu cho phin hoặc phối khi cần độ đậm.
- Cà phê mít: tên gọi truyền thống gắn với các nhóm như Liberica hoặc Excelsa. Khi đọc tư liệu cũ, cách phân loại và cách gọi có thể khác nhau theo nguồn.
Tư liệu của Tâm Cà còn nhắc tới Arabica ở Phủ Quỳ và Quảng Trị. Có thể tra số liệu theo từng giai đoạn trong hồ sơ ngành và đọc tên giống, vùng, sơ chế trên bao bì để chọn gói cụ thể. Hồ sơ cà phê Việt Nam của ICO · Cách đọc tên hạt cà phê.